Emperyalizm Nerede Doğmuştur? Ekonomi Perspektifinden Derinlemesine Bir İnceleme Kaynaklar sınırlıdır, insanlar ise sonsuz bir şekilde onları talep eder. Bu, ekonominin temel sorunudur. İnsanlar, sahip oldukları sınırlı kaynaklarla en iyi şekilde nasıl kararlar alacaklarını ve bu kararların toplumsal düzeni nasıl şekillendireceğini belirlemeye çalışırken, bu dinamikler toplumların, hükümetlerin ve bireylerin iç içe geçmiş ekonomik ilişkilerinin de temelini atar. Emperyalizm de tam olarak bu sorunun bir yansımasıdır; güç ve kaynakların bir araya getirilmesi, ekonomik çıkarların ve fırsat maliyetlerinin çarpıştığı bir sonuç olarak karşımıza çıkar. Ancak emperyalizmin doğduğu yer, yalnızca tarihsel bir sorudan ibaret değildir; ekonominin çeşitli boyutlarında derin etkiler yaratmış, hala günümüzdeki küresel…
8 YorumEtiket: bu
Meksika Yunusu Nesli Tükendi Mi? Gelecekte Bizi Neler Bekliyor? Meksika yunusu, bir zamanlar okyanusların masum ve sakin sakin sürülerinde dans eden, göz alıcı deniz canlılarıydı. Ancak bu eşsiz tür, son yıllarda hızlı bir yok oluş sürecine girdi. Meksika yunusunun nesli tükeniyor mu? Ya da belki de çoktan tükendi mi? Bu soruları günümüzün modern dünyasında sormak, aslında yalnızca denizlerdeki ekosistemle ilgili değil, aynı zamanda gelecekteki hayatımızı, ilişkilerimizi ve iş yapma biçimimizi nasıl şekillendireceğine dair derin bir düşünme sürecine de yol açıyor. Benim gibi teknolojiye meraklı bir birey için, bu konu aslında sadece doğayla değil, geleceğimizle ilgili de önemli ipuçları taşıyor. Meksika…
6 YorumArtı Bakiye İadesi Benim Mi? Güç, İktidar ve Demokrasi Üzerine Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir İnceleme Siyasi sistemler, toplumsal ilişkilerin nasıl düzenlendiği ve kimlerin karar verme süreçlerine katılabildiği konusunda derin bir etkendir. Ancak bu düzenin nereye varacağı, hepimizi ilgilendiren bir sorudur. Bazen, en basit toplumsal olaylar bile, iktidar ilişkilerinin, yurttaşlık haklarının ve demokrasi anlayışının izlerini taşır. “Artı bakiye iadesi benim mi?” sorusu da aslında bu bağlamda sadece finansal bir mesele olmanın ötesine geçer; devletin meşruiyeti, yurttaşın hakları ve toplumsal adalet gibi daha büyük soruları gündeme getirir. Bize ait olduğu söylenen kaynaklar ve haklar, aslında kimin denetiminde? Toplumların bu tür soruları tartışırken,…
10 Yorum“Candida ne yapar?” Giriş İnsan vücudu, sayısız mikroorganizmanın barındığı bir ekosistemdir ve bu ekosistemde yer alan mikroplardan bazıları sessiz sakin – ya da nominal olarak – varlıklarını sürdürürken, bazıları kritik koşullarda aktif hale geçerek sağlık açısından sorun oluşturur. Candida albicans da bu ikinci grupta yer alır: Normalde vücudun çeşitli bölgelerinde dengeli bir şekilde bulunan bir mantar türüdür, ancak bu denge bozulduğunda “candidiasis” adı verilen enfeksiyonlara yol açabilir. ([Cleveland Clinic][1]) Bu yazıda Candida’nın tarihi arka planını ve günümüzdeki akademik tartışmaları aktararak “Candida ne yapar?” sorusuna açıklık getirmeye çalışacağız. Tarihsel Arka Plan Candida’nın insan vücudunda yer alması, mikrobiyal flora kavramının ortaya çıkmasıyla…
12 YorumKataraktın erken belirtilerini anlamak, göz sağlığını korumanın en kritik adımlarından biridir. Çünkü bu hastalık sinsi ilerler; çoğu kişi “gözüm biraz bulanık görüyor” diyerek yıllarca doktora gitmez. Oysa bilim bize gösteriyor ki, erken teşhis sadece tedavi başarısını artırmakla kalmaz, görme kalitesini de uzun vadede korur. Gelin, kataraktın başlangıcını anlamak için gözle görülmeyen ipuçlarını bilimsel ama herkesin anlayabileceği bir dille inceleyelim. Katarakt Başlangıcı: Göz Merceğinde Sessiz Bir Değişim Katarakt, göz içindeki doğal merceğin saydamlığını kaybetmesiyle oluşur. Genellikle yaşlanmaya bağlıdır; ancak diyabet, ultraviyole ışınlarına aşırı maruz kalma, sigara kullanımı ve bazı ilaçlar da süreci hızlandırabilir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, dünya genelinde körlüğün en…
14 YorumArgoda İbibik Ne Demek? Psikolojik Bir Mercekten Bakış İnsan Davranışları ve Dildeki Yansımaları Bir psikolog olarak, insanların kelimelere yükledikleri anlamların, onları nasıl hissettikleri, düşündükleri ve toplumsal ilişkilerini nasıl şekillendirdikleri konusunda oldukça derinlemesine bir merakım var. Her bir kelime, bir toplumun kolektif bilinçaltını yansıtan bir pencere gibidir. Özellikle argoda yer alan kelimeler, bireylerin duygusal, bilişsel ve sosyal dünyalarını ortaya koyar. Bugün ele alacağımız kelime ise “ibibik”. Türkçede argo bir tabir olarak kullanılan bu kelimenin, yüzeydeki anlamının ötesinde, psikolojik ve sosyal katmanlarda ne tür derinlikler barındırdığını incelemek oldukça ilginç olacaktır. İbibik, genellikle küçümseyici bir ifade olarak kullanılmakta olup, bireyleri alaycı bir şekilde…
8 YorumHidiv Kasrı Kim Tarafından Yapılmıştır? Kültür, Kimlik ve Mekânın Antropolojisi Bir Antropoloğun Meraklı Girişi Kültürlerin çeşitliliği, insanın dünyayı anlamlandırma biçimlerinin en güzel yansımalarından biridir. Her yapı, her ritüel, her taş — ardında bir hikâye, bir kimlik taşır. Hidiv Kasrı da bu anlamda yalnızca bir mimari eser değil, bir kültürel anlatıdır. İstanbul’un Çubuklu sırtlarında yükselen bu zarif yapı, geçmişin görkemini bugünün merakına taşır. Bir antropolog olarak, mekânların bize yalnızca tarih değil, toplumsal anlamlar da öğrettiğine inanırım. Peki, bir bina bize bir dönemin kimliğini, gücünü, hatta hayallerini anlatabilir mi? Hidiv Kasrı’nın Doğuşu: Kimin Eseri? Hidiv Kasrı, Mısır Hidivi Abbas Hilmi Paşa tarafından…
14 YorumA101 Araçlı Kurye Ne Kadar Kazanır? Yolların Sessiz Kahramanlarının Hikâyesi Bazen bir rakamdan çok daha fazlasını merak ederiz. Bir mesleğin ardındaki insan hikâyesini, o yolda yürüyenlerin hayallerini, yorgunluklarını, umutlarını… İşte bugün sana tam da böyle bir hikâye anlatmak istiyorum. Belki bir gün kapına alışveriş torbası bırakan bir kurye ile göz göze gelmişsindir. Belki “A101 araçlı kurye ne kadar kazanır?” diye düşünmüşsündür. Bu yazıda cevabı sadece rakamlarla değil, insan hikâyeleriyle birlikte bulacaksın. — Yola Çıkan Adam: Mehmet’in Hikâyesi Mehmet 32 yaşında. Evli ve iki çocuk babası. Aslında lise yıllarında bilgisayar mühendisi olma hayali kurmuş ama hayat onu başka bir yola sürüklemiş.…
16 YorumCamdaki Çizikler Pasta Cila ile Geçer mi? Kaynakların Sınırlılığı Üzerine Ekonomik Bir Analiz Bir ekonomist olarak, her sabah kahvemi yudumlarken aklıma gelen ilk düşünce şudur: İnsanlık, sınırlı kaynaklarla sonsuz ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyor. Bu, sadece üretim faktörleriyle ya da finansal dengelerle açıklanabilecek bir durum değildir; bu, insan davranışlarının özünde yatan bir gerçektir. “Camdaki çizikler pasta cila ile geçer mi?” sorusu ilk bakışta teknik bir araç bakımı sorusu gibi görünür. Ancak ekonomi penceresinden baktığımızda, bu soru kaynak kullanımı, maliyet analizi ve fayda maksimizasyonu konularının tamamını içinde barındırır. Çünkü her çizik, bir tercihi; her pasta-cila uygulaması ise o tercihin ekonomik sonucunu temsil eder.…
16 Yorum26 KN Kaç Kg? Gücün Ağırlığına Psikolojik Bir Bakış Bir psikolog olarak, bazen en sıradan görünen bir soru bile insan zihninin derinliklerine açılan bir kapı haline gelir. “26 KN kaç kg?” sorusu ilk bakışta yalnızca bir fiziksel dönüşüm gibi görünür; birimlerin soğuk dünyasında, sayılarla ifade edilen bir ağırlıktan ibaret. Ancak bu sorunun ardında, insanın gücü algılama biçimi, kontrol arayışı ve anlam yükleme eğilimi gizlidir. Çünkü insan, yalnızca ağırlığı değil, hayatındaki yükleri de ölçmek ister. Bilişsel Psikoloji Perspektifinden: Ağırlığın Anlamı Bilişsel psikoloji, insanın bilgi işleme süreçlerini inceler. “26 KN kaç kg?” sorusu bilişsel düzeyde, dönüştürme ve karşılaştırma eylemi içerir. 1 KN…
14 Yorum